ETS2 en het wegtransport: hoe het Europese emissiehandelssysteem uw dieselkosten verhoogt vanaf 2027

Als u in het wegtransport zit, kent u de dieselprijs als een dagelijkse realiteit. Maar vanaf 2027 komt daar een nieuw kostenelement bij waar veel transportbedrijven nog niet op voorbereid zijn: ETS2, het Europese emissiehandelssysteem voor wegtransport en gebouwen. Dit systeem legt een CO₂-prijs op brandstof die u als transportondernemer direct in uw tank terugziet.

Het bestaande EU ETS voor industrie en energiesector draait al sinds 2005. Maar ETS2 is nieuw en raakt voor het eerst direct de transportsector. Geen abstracte verplichting voor fabrikanten of energiecentrales — dit raakt uw operatie.

ETS2 is geen toekomstmuziek. Het kader is vastgelegd in EU-richtlijn 2023/959 en de implementatie is bevestigd voor 2027. De enige variabele is de exacte CO₂-prijs.

Wat is ETS2 precies?

ETS2 staat voor het Emissions Trading System 2. Het is onderdeel van het Europese Fit for 55-klimaatpakket, dat de EU-uitstoot met 55% moet verlagen ten opzichte van 1990. Terwijl het originele ETS zich richtte op industrie en energieopwekking, brengt ETS2 voor het eerst de gebouwde omgeving en het wegtransport onder een apart emissiehandelssysteem.

Het systeem werkt als volgt:

• Brandstofhandelaren en -distributeurs moeten emissierechten kopen voor de CO₂ die vrijkomt bij verbranding van de door hen geleverde brandstoffen.
• Het aantal beschikbare rechten is begrensd (cap) en daalt jaarlijks, waardoor de prijs structureel stijgt.
• De kosten worden doorberekend in de brandstofprijs aan de pomp — en dus aan u als transportbedrijf.

Anders dan bij de vrachtwagenheffing, die per gereden kilometer werkt, is ETS2 een prijsmechanisme op de brandstof zelf. Elke liter diesel wordt duurder, ongeacht waar u rijdt.

Wanneer gaat ETS2 in en wat wordt de CO₂-prijs?

De Europese Commissie heeft ETS2 vastgelegd in Richtlijn (EU) 2023/959, de herziening van de oorspronkelijke ETS-richtlijn. De startdatum is 1 januari 2027, met een mogelijke uitstelveiligheid tot 2028 als energieprijzen extreem hoog zijn.

De exacte CO₂-prijs bij de start is nog niet bekend — die wordt bepaald door de markt (vraag en aanbod van emissierechten). Maar er zijn belangrijke kaders:

Om het concreet te maken: bij een dieselverbruik van 35 liter per 100 km en een CO₂-prijs van €60/ton, stijgen uw brandstofkosten met circa €0,16 per liter. Over 120.000 km per jaar per truck is dat €6.700 extra per truck per jaar. Bij een vloot van 20 trucks praat u over meer dan €130.000 extra brandstofkosten per jaar.

ETS2 naast de vrachtwagenheffing: stapeling van kosten

Nederlandse transportbedrijven krijgen in 2026–2027 te maken met een dubbele kostenstijging:

1. Vrachtwagenheffing (juli 2026): een kilometerheffing op Nederlandse autosnelwegen, gebaseerd op gewichtsklasse en Euro-emissieklasse. Dieseltrucks met Euro VI betalen circa €0,169 per km (12+ ton).
2. ETS2 (2027): een brandstofheffing die bovenop de vrachtwagenheffing komt en niet gebonden is aan locatie.

De combinatie maakt één ding heel duidelijk: de kosten van diesel rijden stijgen structureel, niet incidenteel. Dit is geen conjunctuurcyclus die weer bijtrekt. Het is Europees beleid dat bewust fossiel rijden financieel onaantrekkelijker maakt.

Het accijnseffect

Daarnaast bouwen diverse EU-landen de accijnskortingen op diesel af. Nederland heeft die korting al grotendeels teruggedraaid. In Duitsland en België lopen vergelijkbare discussies. De combinatie van accijnsverhoging, vrachtwagenheffing en ETS2 maakt de totale kostendruk op dieseltransport in de komende drie jaar historisch hoog.

Wat betekent dit voor uw vlootstrategie?

ETS2 is geen reden om morgen al uw vloot te vervangen. Maar het is wel een reden om nú te rekenen. De vraag is niet meer óf elektrisch goedkoper wordt dan diesel — de vraag is wanneer dat omslagpunt uw vloot bereikt.

Strategische aandachtspunten:

• TCO-berekeningen updaten: neem de verwachte ETS2-kosten mee in uw Total Cost of Ownership. Bij een CO₂-prijs van €60/ton verschuift het omslagpunt diesel-elektrisch met 1–2 jaar naar voren.
• Contracten met opdrachtgevers: bespreek hoe de extra brandstofkosten worden doorberekend. De brandstoftoeslag dekt ETS2 niet automatisch.
• Laadinfrastructuur plannen: als uw eerste elektrische trucks in 2028–2029 komen, moet uw depot in 2027 klaar zijn. Netaansluiting verzwaren kost 12–24 maanden.
• Subsidies benutten: de AanZET-regeling (Aanschafsubsidie Zero-Emissie Trucks) kan tot €150.000 per truck dekken. Combineer dit met MIA/VAMIL voor de laadinfra.

Sociaal klimaatfonds: verzachting voor kwetsbare sectoren

De EU heeft gekoppeld aan ETS2 een Sociaal Klimaatfonds (SCF) opgericht ter waarde van €86,7 miljard voor de periode 2026–2032. Dit fonds is bedoeld om de kosten van de energietransitie te verzachten voor kwetsbare huishoudens, micro-ondernemingen en transportgebruikers.

Of Nederlandse transportbedrijven hier direct van profiteren, hangt af van de nationale invulling. Maar het signaal is helder: de EU erkent dat ETS2 kosten verhoogt en compenseert dat deels — maar niet volledig.

Wat kunt u vandaag al doen?

1. Reken door: maak een scenario-analyse met ETS2-prijzen van €45, €60 en €80/ton CO₂ op uw huidige vloot.
2. Bespreek met uw branchevereniging: TLN en evofenedex volgen de ETS2-implementatie nauwgezet en bieden tools om de impact te berekenen.
3. Start met de laadinfra-business case: zelfs als u pas in 2029 uw eerste eTruck koopt, moet u nú weten of uw netaansluiting toereikend is.
4. Heronderhandel brandstoftoeslagen: zorg dat uw contracten ETS2-kosten expliciet benoemen als doorbelastbare component.
5. Volg de CO₂-prijs: zodra ETS2 start, wordt de CO₂-prijs wekelijks gepubliceerd. Neem dit op in uw brandstofmonitoring.