AFIR: wat de EU-laadnetwerkverordening betekent voor jouw elektrische vrachtwagens

Wie een elektrische vrachtwagen koopt, stelt al snel dezelfde vraag: waar laad ik als ik onderweg ben? Tot voor kort was het antwoord onzeker. Openbare laadpunten voor zware voertuigen waren schaars, ongelijkvormig en onbetrouwbaar. Daar komt met de AFIR-verordening structureel verandering in.

AFIR staat voor Alternative Fuels Infrastructure Regulation — Verordening (EU) 2023/1804 van het Europees Parlement en de Raad. Sinds 13 april 2024 is de verordening van kracht. Wat staat erin, en wat betekent het concreet voor uw transportbedrijf?

Wat is AFIR precies?

AFIR vervangt de oude richtlijn uit 2014 (Richtlijn 2014/94/EU) en introduceert voor het eerst bindende nationale doelstellingen voor laadinfrastructuur. Waar de oude richtlijn vrijblijvende richtsnoeren gaf, stelt AFIR harde eisen met concrete mijlpalen en sanctiemechanismen.

De verordening richt zich op alle transportmodi — personenauto's, bestelwagens, zware vrachtwagens, schepen en stilstaande vliegtuigen — maar voor het vrachtverkeer zijn de regels bijzonder ingrijpend.

Wat AFIR eist voor zware vrachtwagens

Het TEN-T-netwerk (Trans-Europees Transportnetwerk) vormt de ruggengraat van AFIR voor het wegverkeer. Op dit netwerk gelden de volgende verplichtingen:

• Om de 60 kilometer langs het TEN-T kernnetwerk moet een openbaar laadpunt voor zware voertuigen beschikbaar zijn.
• Om de 100 kilometer geldt dezelfde verplichting voor het uitgebreide TEN-T-netwerk.
• Elke stadsknoop (urban node) moet laadmogelijkheden voor zware voertuigen bieden, inclusief stedelijke distributie.
• Er moeten laadpunten komen op beveiligde parkeerplaatsen langs snelwegen — cruciaal voor chauffeurs die hun rij- en rusttijden combineren met laden.
• Voor waterstof geldt een maximale afstand van 200 km tussen stations langs het TEN-T kern- en uitgebreide netwerk, en minimaal één station per stadsknoop.

Megawatt Charging System: de standaard voor snelladen onderweg

Naast de locatie-eisen schrijft AFIR ook voor hoe geladen moet worden. Het Megawatt Charging System (MCS) wordt de verplichte standaard voor openbare snellaadpunten voor zwaar vrachtverkeer. MCS biedt laadvermogens tot 3,75 MW, wat betekent dat een modern elektrisch rijdende trekker zoals de MAN eTGX — met een MCS-capaciteit tot 750 kW — in een rijpauze van 45 minuten substantieel kan bijladen.

Dit is een grote stap vooruit. Tot voor kort was de praktijk: je kochten een elektrische truck, maar de laadinfrastructuur langs de route was niet op orde. Met MCS als verplichte standaard verdwijnt die frictie stap voor stap.

Gebruiksvriendelijkheid: betalen en prijstransparantie verplicht

AFIR gaat verder dan kabels en kWh. De verordening stelt ook eisen aan de gebruikservaring:

• Betaling moet mogelijk zijn zonder abonnement of app — betaalpas of creditcard moeten volstaan.
• Prijstransparantie is verplicht: de kostprijs per kWh of per minuut moet duidelijk zichtbaar zijn voor het laden begint.
• Non-discriminatoire toegang: een laadpunt mag niet exclusief zijn voor één merk of fleetbeheerder — openbare punten moeten voor iedereen toegankelijk zijn.
• Smart charging en interoperabiliteit worden gestimuleerd, zodat laadsessies beter kunnen worden gepland en geprijsd.

Voor transportbedrijven die hun chauffeurs onderweg laten laden, is dit goed nieuws. Geen gedoe met pasjes van tien verschillende netwerken meer.

Hoe staat Nederland ervoor?

Nederland heeft een relatief voorsprong ten opzichte van veel andere EU-lidstaten. Initiatieven als Milence — een joint venture van Daimler Truck, Traton en Volvo — bouwen actief aan een pan-Europees openbaar laadnetwerk voor zwaar transport. Milence richt zich specifiek op de snelwegroutes en combineert laadpunten met beveiligde parkeerplaatsen.

Maar: voldoet Nederland al aan de AFIR-eisen? Nog lang niet volledig. De deadline voor het TEN-T kernnetwerk ligt in 2025, voor het uitgebreide TEN-T-netwerk in 2030. Veel lidstaten lopen achter. De Europese Commissie kan bij niet-naleving inbreukprocedures starten.

Wat betekent dit voor uw investeringsbeslissing?

De AFIR-verordening verandert de risicobalans bij de aankoop van een elektrische vrachtwagen. Tot voor kort was een van de grootste onzekerheden: is er over vijf jaar wel genoeg publieke laadinfrastructuur? Dat risico is door AFIR structureel verkleind.

Dat wil niet zeggen dat u blind kunt vertrouwen op de publieke infrastructuur. Voor depotladen blijft eigen laadinfrastructuur essentieel. Maar voor internationale ritten en gemengde inzet is de AFIR-garantie een serieuze bijdrage aan de business case van elektrisch vrachtvervoer.

"Als de overheid verplicht dat er om de 60 km een laadpunt staat, verdwijnt een van de grootste argumenten tégen elektrisch rijden."

Praktische checklist voor transportbedrijven

1. Breng uw routes in kaart langs het TEN-T-netwerk en check welke laadpunten er nu al zijn en gepland worden.
2. Vraag uw fabrikant of uw truck MCS-compatible is — dat is de toekomststandaard voor publiek laden.
3. Plan laadstops op beveiligde parkeerplaatsen met AFIR-gecertificeerde infrastructuur — dit combineert rij- en rusttijden.
4. Sluit tijdelijke roamingcontracten met meerdere laadnetwerken terwijl het AFIR-netwerk nog groeit.
5. Volg de nationale implementatie: het Nationaal Actieplan Alternatieve Brandstoffen (NAIP) bevat de Nederlandse uitvoering van AFIR.

Conclusie

AFIR is geen vrijblijvende belofte — het is Europese wetgeving met harde deadlines en sancties. Voor transportbedrijven die twijfelen over de overstap naar elektrisch rijden, verwijdert AFIR een van de grootste zorgen: het gebrek aan publieke laadinfrastructuur langs de routes.

De verordening dwingt EU-lidstaten te investeren in het laadnetwerk voor zwaar transport. Dat is goed nieuws voor elke vlootbeheerder die zijn eerste of tweede elektrische truck overweegt.

Wilt u weten welke routes in uw netwerk al AFIR-compliant geladen kunnen worden, en hoe u de business case bouwt? Neem contact op met Nijenhuis Truck Solutions voor een gratis adviesgesprek.